Gerammel en gekletter in het trappenhuis: een stoet dansers slepen stoelen van het kantoor naar de studio “Wat ga je met al die stoelen doen?” vraag ik Andrea terwijl ik achter haar aanloop met een stoel in mijn handen. Ze antwoord niet maar lacht geheimzinnig.
Als we de studio binnenkomen moet iedereen zijn stoel in de rij stoelen voor de achtermuur en de spiegel zetten. Tot mijn blije verrassing zit op een van de stoelen Peter Delpeut, de dramaturg van Merg. Ik schuif mijn stoel naast de zijne en wacht vol spanning tot de doorloop begint.
De dansers nemen plaats op de rij stoelen tegen de achtermuur en Lavinia achter haar harp, die inmiddels voorin de zaal staat. Ze begint met een stuk van George Crumb met duistere tonen en spannende stiltes waarin alleen het ademen van de dansers te horen is. Tim en Ederson bewegen zich razendsnel door de ruimte, opgejaagd maar zonder haast. De mooie lange lijnen worden afgewisseld met korte knievallen en contractions .
De harp speelt door terwijl de dansbewegingen vertragen. Ederson staat op zijn tenen, reikt met zijn hele lichaam omhoog en slaat zijn ogen ten hemel. Even lijkt hij los te komen van de vloer, maar dan krimpt hij ineen. Hij zakt door zijn knieën, kromt zijn rug en trekt zijn armen in; hij is gebroken.
“Can you play something lighter, what you are suppose to play on a harp?” vraagt Heather aan de harpiste in een poging om de sfeer te verbeteren. Lavinia denkt even na en speelt warme opbeurende muziek van Händel. Tevreden loopt de danseres af. Ze is echter nog niet weg of stemming slaat weer om.
Alleen of in een groep komen de dansers op, verwikkeld in een heftige strijd met zichzelf of een ander en verdwijnen weer. Af en toe nemen de dansers plaats op een van de stoelen en bekijken de anderen, hijgend van de zware inspanningen.
Ze geven zich helemaal, maar zonder resultaat: sommige personen blijven om elkaar heen dralen zonder bij elkaar te komen en degene die op zijn wenken bediend wordt wil steeds maar meer. Toch geeft niemand op, want zolang er beweging is is er hoop.
De decorstukken van footNote1 zijn nog niet uit de studio gehaald of de repetities van de volgende voorstelling Theriak zijn alweer begonnen.
In de studio bevinden zich bijna alle dansers van Merg: Tim, Heather, Ederson en Marlene. Nieuw bij het gezelschap is Marco Purcaro, een 25-jarige Italiaan, die net afgestudeerd is aan de dansacademie van Rotterdam.
En er is nog een verrassing: de harpiste Lavinia Meijer doet ook mee aan Theriak. Zij was vorig samen met Leine & Roebana te gast bij het televisieprogramma Vrije Geluiden. Ze raakten geïntrigeerd door elkanders optreden en al gauw ontstond de wens om samen te werken. Met Theriak wordt deze wens werkelijkheid.
Theriak, afgeleid van het Griekse woord therion (=wild dier): een oorspronkelijk als antidotum ontwikkeld geneesmiddel dat in de middeleeuwen als middel tegen alle kwalen en gebreken werd toegepast.
De voorstelling Theriak is een uitdagende zoektocht naar dat middel als metafoor voor het menselijk onvermogen.
De Nederlandse tournee van Leine & Roebana is voorbij, maar wie wil kan nog een glimp opvangen van de medewerkers van MERG. Zo is nu een choreografie van Ederson Xavier, een van de dansers, te zien in de Melkweg Amsterdam (van 26 t/m28 april). De dansvoorstelling Blink is gemaakt in opdracht van het CaDance festival 2006 in Den Haag en is nu in meerdere theaters te zien tijdens CADANCE ON THE ROAD.
In deze solo draait het om de complexiteit van zintuiglijke waarneming. Blink onderzoekt de verschillen tussen iets zien door onze ogen en iets zien door onze verbeelding. De sublieme danseres Liat Waysbort weet dit gegeven krachtig en geconcentreerd neer te zetten, en sleept de toeschouwer mee in een grillig en intens spel der zintuigen.
Choreografie : Ederson Rodriques Xavier | dans: Liat Waysbort | compositie: Arnold Marinissen | kostuums: Asalia Khadjé| lichtontwerp: Peter Lemmens
De uit Brazilië afkomstige Ederson Rodrigues Xavier volgde zijn dansopleiding aan de Sinha School of modern and Afrojazz, MUSIKA Center of Ballet en de Theaterschool Amsterdam. De afgelopen seizoenen stond hij naast Merg ook op het podium in Ballads van Leine & Roebana en in Bacon van Nanine Linning (door de VSCD erkend met de Zwaan Beste Dansproductie 2004-2005).
Verder danste hij bij Quasar, Djazzex en Scapino Rotterdam en werkte hij met Glenn van der Hoff, Philippe Delcroix, Jacqueline Knoops, Paul Selwyn Norton, Ed Wubbe en Krisztina de Châtel.
Bij het Scapino Ballet maakte Ederson Rodrigues Xavier zijn eerste eigen choreografie, QUARTET, dat werd geselecteerd voor het Internationale Choreografenconcours in Groningen en het Enghien-les-Bains Dance Festival in Frankrijk. Hierna volgen nog vele choreografieën bij het Scapino Ballet. Twee keer eerder stond hij in het programma van het CaDance festival: in 1998 met One en in 2004 met het duet Shadow.
Dit is een van mijn favoriete dansfrases in Merg, vanwege de energieke bewegingen. De dansers bevrijden hun torso en vullen hun longen met lucht. Met hun ademhaling zetten ze de bewegingen kracht bij.
Het gesis en de harde ademstoten waarmee de lucht het lichaam verlaat is goed hoorbaar wanneer de muziek stopt.
Hoe toepasselijk, uitgerekend op valentijnsdag is de generale repetitie van Merg, een voorstelling over de liefde. Er hangt echter geen liefde in de lucht, maar een voelbare concentratie, nuchter en helder als een koude februarinacht. Snel worden nog de laatste dingen in orde gebracht: Rob sluit een microfoon aan bij Talitha en Aziz helpt Heather in haar jurk.
Ondanks de oplopende spanning ogen de dansers en de muzikanten rustig en opgetogen. De dansers warmen zichzelf op in het midden van het podium. Achter hun kakelen de muzikanten zachtjes in hun gazen cilinder, als uitheemse vogels in een volière.
Net als bij de doorloop begint de voorstelling met Alba’s monoloog, maar ditmaal verschijnt de danseres helemaal naakt op het podium. Een spotlamp toont Alba’s slanke gespierde lichaam en haar stoïcijnse gezicht. Haar verschijning is kwetsbaar en krachtig tegelijk.
De beginscène zet de toon voor de hele voorstelling; alles is intenser. De bewegingen en de emoties zijn veel heftiger en groter dan bij de doorloop. De dansers schakelen van het meest hemelse geluk naar het bitterste verdriet. Een van de meest aangrijpende beelden vind ik de in het donker gehulde Heather, die haar tranen niet kan bedwingen als ze naar de zoenscène van Tim en Claron kijkt. Zodra de spotlamp op haar wordt gericht klaart ze echter meteen op en speelt ze het vrolijke verleidelijke meisje.
De Barok muziek kronkelt gedurende de voorstelling sierlijk door de scènes en onderlijnt alle bewegingen en emoties. Zo halen de muzikanten alle negen keer gemeen fel uit bij het woord ‘jaloezie’ als Claron Tim van Alba afpakt. Op het moment dat de muziek even stopt bewegen de dansers zich voort in stilte; alleen hun ademhaling is hoorbaar in de zaal. Een kleine adempauze, voordat de voorstelling zich weer in alle heftigheid voortzet.
Tijdens de voorstelling worden de dansers overspoeld door een vloedgolf van liefde, een overweldigende stroom van geluk, lust en verdriet. Alleen Alba voelt niks, zelfs niet als ze Tim voor de allerlaatste maal kust. Vlak voor de lichten uitgaan zegt ze onbewogen: “Nothing…”
Het is iets voor half 1. Over een paar minuten begint de doorloop met alle dansers en zangers, zonder kostuums. Sommigen nemen nog gauw een paar bewegingen door, anderen kijken geconcentreerd voor zich uit. Het ‘publiek’, bestaande uit Andrea, Harijono, Peter, Ilse en Marc, zit op een lange rij stoelen, krukjes en matten langs de spiegel. Gespannen wachten ze op wat er komen gaat.
De doorloop begint rustig met een ingetogen monoloog van Alba, gevolgd door een verwelkomende dans, waarbij de dansers en de zangers breeduit lachend over het podium dartelen. Dynamische en verstilde scènes wisselen elkaar af. Zo komt na een wervelende groepsdans een prachtige scène met Tim en Claron, waarin Tim achter de zangeres staat en haar gepassioneerd in haar nek zoent, terwijl zij vol overgave zingt. Zowel de toeschouwers als de dansers kijken ademloos toe. Niemand durft te bewegen, bang om dit mooie moment te verbreken.
De vreugde en lichte bewegingen uit het begin maken al snel plaats voor de jaloezie en de pijn die de liefde eveneens met zich meebrengt. De dansers worden letterlijk weer met beide voeten op de grond gezet: hun bewegingen, sprongen en zelfs blikken zijn meer naar de vloer gericht. Ook worden hun bewegingen steeds geslotener.
Zonder enige onderbreking volgen de scènes elkaar op en ik wordt overspoeld met de heftige emoties die de muziek en de dans oproepen. Halverwege is er echter een dynamische groepsdans met veel open, vrije bewegingen; de malende armen en wervelende draaien zorgen voor een aangename frisse wind in de voorstelling. Het lijkt alsof de dansers zelf ook even adem halen: ze zetten een ferme stap voorwaarts en duwen gelijktijdig hun torso krachtig naar voren en hun gestrekte armen naar achteren.
Met een paar snelle vegen is de liefde weer opgepoetst en toont het nog eenmaal haar oude glas. Maar zelfs deze groepsdans kan het noodlottige einde van de liefde niet afwenden. Aan het einde van de doorloop is alleen nog maar de leegte over die de liefde achterlaat als het verdwenen is.
In de korte stilte die volgt is alleen de hijgende ademhaling van de dansers hoorbaar, dan klinkt er een welgemeend applaus.
Het is bijna pauze. In de hoek bij de spiegel zit Harijono klaar met een grote trommel. Hij wil zo nog eenmaal de beginscène van Merg doornemen waarin de liefde tot bloei komt. Dit is een vrolijk energiek stuk, met bewegingen dartel en vrij als van een pasgeboren liefde.
De dansers ogen moe; ze zijn wat stil en afwezig. Alba kijkt strak voor zicht uit, Marlene ligt op de vloer met haar ogen gesloten en Heather zit ineengedoken tegen de muur. Hebben ze wel genoeg puf voor dit stuk?
De enorme sprong waarmee Ederson het stuk inluidt neemt onmiddellijk al mijn twijfels weg. Opgezweept door de opgewekte muziek van ondermeer Monteverdi en Luzzaschi rennen de dansers opgewekt door elkaar heen. Ze maken abrupte draaien en razendsnelle kleine sprongetjes, waarbij ze hun benen losjes heen en weer bewegen. Af en toe komen een paar dansers samen om een reeks gevleugelde sprongen te maken; in vervormde pas de chats en fouetté zweven ze gelukzalig door de lucht.
Het elan waarmee de dansers over het podium vliegen wekt de schijn dat het allemaal zo licht en zo gemakkelijk is als het eruit ziet. Het lijkt alsof de liefde hen vleugels geeft, maar ik weet wel beter…naast uitstekende dansers zijn het ook voortreffelijke acteurs.
Alba met haar lange armen en benen en de compacte elastische Tim vind ik een prachtige combinatie, omdat ze elkanders lichaams- en bewegingsvormen enorm versterken: de sterke, expressieve en soms messcherpe bewegingen van Alba onderlijnen Tims soepele, elegante en uiterst verfijnde bewegingstaal. En andersom.
Het is opmerkelijk leeg en rustig in de studio: er zijn geen zangers of muzikanten en ook Aziz ontbreekt. Zelfs van zijn kostuums is geen glimp te bekennen. Alleen de dansers en de twee choreografen zijn er. Als Harijono vertrekt en Tim (ziek) naar huis gaat blijft Andrea achter met Ederson, Marlene, Heather en Alba.
Andrea wil een scène oefenen met Ederson, Marlene, Heather. Ze geeft hen een paar minuten de tijd om het stuk zelf door te nemen. Helemaal achter in de zaal bewegen de drie dansers in stilte om elkaar, of beter gezegd langs elkaar, want ieder danst voor zich. Opvallend zijn de (over)strekte armen, die in verschillende richtingen steken. Er is weinig interactie tussen de dansers, zo is er geen oogcontact doordat ze met hun blik omhoog gericht nadenken over de passen en de poses.
Dan roept Andrea de dansers bijeen. Ederson, Heather en Marlene gaan dicht bijelkaar staan, met de gezichten naar elkaar toe. Opnieuw strekken ze hun armen uit, maar ditmaal reiken ze langs elkaar heen: de armen steken aan alle kanten uit de groep. Langzaam bewegen de dansers om elkaar heen. Hoe dichter ze bijelkaar komen, hoe meer de lijnen van hun armen in elkaars verlengde komen.
De dansers zijn dicht bijelkaar en hun bewegingen zijn op elkaar afgestemd. Nu wil Andrea dat ze ook meer aan elkaar zitten, zoals een hand op een kont of op een been. Opnieuw draaien de dansers zich in elkaar. Tussen de bewegingen door grijpen Edersons armen naar de billen van Marlene en verdwijnen ze tussen Heathers benen. De vrouwen aaien en bijten terug; een uitdagend spel van aanhalen en afstoten.
In de lege zaal met de zachte muziek heeft het trio een bijzonder intiem karakter. Door de welgevormde lijnen in de armen en de grove seksuele handelingen ontstaat er een fascinerend beeld, dat tegelijk uitdagend als breekbaar is.
Feilloos vullen de dansers elkanders bewegingen aan. Ze bewegen in complete harmonie met elkaar, als ware het één lichaam. Dit is zo’n adembenemend mooi beeld, dat ik schrik wanneer de dansers zich plotseling losrukken en elk hun eigen richting opgaan.
In een snel tempo verspreiden de dansers zich door de ruimte, terwijl hun bewegingen nog steeds op elkaar zijn afgestemd. Dan laten ze zich languit vallen op de grond en blijven liggen, alleen.
Beste bezoeker,
Het nieuwe seizoen is begonnen!
Door middel van teksten, foto's en video's neem ik je mee naar de repetities en de voorstellingen van Leine & Roebana. Je ziet de dansers en de muzikanten de bewegingsfrases instuderen, de kostuums uitproberen en de muziek verkennen.
Natuurlijk kun je in dit blog ook je vragen en opmerkingen over de voorstelling of dans in het algemeen kwijt.
Marijn
De harp speelt door terwijl de dansbewegingen vertragen. Ederson staat op zijn tenen, reikt met zijn hele lichaam omhoog en slaat zijn ogen ten hemel. Even lijkt hij los te komen van de vloer, maar dan krimpt hij ineen. Hij zakt door zijn knieën, kromt zijn rug en trekt zijn armen in; hij is gebroken. 
